NA TOSO NI LOTU - E NA MATANITU VAKA ROMA (*Sucu mai ko Jisu) 01/03/21

 

NA RAI LESU:

E na noda (*veitalanoa sa oti e na 1,260 na yabaki ni Butobuto) e a tekivu mai na Taniela 2. 7, 8 & 9.

Qo na gauna e a veiliutaki tiko mai kina na matanitu Vaka-Roma. (E da a raica tiko na vei Blog sa oti e na veisau ni vei matanitu).

(*Ke o ni se qai Matai ni gauna - ko ni siko mai e na vatavata oqo - Au kerea mo ni lesuva na vei Blog (ulutaga sa oti) e na vukea e so na loma tarotaro)

YABAKI (538  ki na  1798) e rauta ni 1,260 na Yabaki .

Qo na gauna e veiliutaki kina na Roma Vakalotu/ ka solia, se vakatara ko Constantine e na gauna koya ke mai lewa na veiliutaki ko ira na Bishop e na vei vanua vaka Roma matanitu.

*QO NA - GAUNA E  SA TETE KINA NA NODRATOU KAULOTU NA APOSITOLO.

PAROFISAI E RUA (1,260 kei na 2,300 na siga/yabaki)*

(* e na rairai - rabalevu e na so vei kemuni - ia e vinaka me da na kauta vaka-lalai na vei tikina) ka na rawa me da na vulica -- nai yaloyalo levu ni gauna)

NA YALATAKI NI VAKARUSAI NI KORO KO JERUSALEMI (AD 70)

Maciu 24: 15-21  "O KOYA OQO, NI DOU SA RAICA NA KA VAKASISILA E DAUVEIVAKARUSAI, NI SA TOKA E NA YASANA VAKATABUI, ME VAKA SA VOSA KINA KO TANIELA, ME KILA MADA KO KOYA SA WILIKA.

16. Me ra qai dro sara ki na vei ulunivanua ko ira sa tiko e Jutia.

KE NA VAKAMACALA: (Maciu 24: 15-21)

1. E na maliwa ni 31AD kei na 34 AD (*e na Yaloyalo e cake) - e sa lesu kina ki lomalagi ko Jisu. Ia ni bera ko ya,  e vakamacaka tiko ki vei ira na Nona Tisaipeli --- na vei vakatakilakila ni bera na Nona Lesu Vakarua mai.

**E na Cakacaka 7: E ra sega ni Taleitaka na Kosipeli kei Jisu ko ira na Jiu (Isireli)  --- ka ra Vakaviriki Sitiveni me yacova ni Mate.....(34 AD)

Qo sa vosa mai kina ko Jisu (Maciu 24: 15-21) ni bera ni Lako cake ki Lomagi (Cakacaka 1: 9-11) ...Vs 11 " Oi kemudou na kai Kalili a cava dou sa tu ka vakararai kina ki lomalagi,? O Jisu ka sa kau cake oqo, ki lomalagi, e na lako tale mai e na sala vata ga, dou sa raica ni sa lako cake kina ki lomalagi".

2. (*World History). E na AD 70 - e dua na ka vakaloloma a yaco e na ke dra i'vola tukutuku na Jiu e Jerusalemi.

The Romans came and destroyed Jerusalem (70 AD), burned down the 2nd Temple (only the Kotel remains to this day), and deported the Jews as slaves across the Roman Empire. This was the second Jewish exile. Since the Roman Empire was so large the Jews were scattered across the whole world.  The tragedy of Masada occurred in this revolt.  A further revolt in 135 AD led by Simon bar Kokhba again resulted in defeat and Jews were not permitted to remain in the land.  Rome renamed Judea as Syria Palaestina (where we get the modern word Palestine) and Jerusalem (still in ruins from 70 AD) to Aelia Capitolina.

Ko Jisu - (o Koya na dau ni Veibuli Joni 1: 1-5), O koya ka Solia nai Tukutuku  ni Vakatakila - vei Joni e na yanuyanu ko Patimo ; e mai tukuna vei ira na Jiu e na gauna koya, ni na Talaraki na Vale-Tabu (sanctuary ) ka na rusa ko Jeruisalemi me yacova mai ni kua

After the temple was destroyed in AD 70, the Jews were exiled from the city, and it became a place of pilgrimage where they would return to lament their loss (it was long known as the Wailing Wall for that reason).Apr 3, 2009

ME DA KILA:

*Veiwekani - vakacava ke a tukuna ko Jisu me vakataka na History - ni na vakarusai ko Jeruisalemi e na AD 70?

** Au vakabauta  - ni ra na vakavakarau vakavinaka ko ira na Jiu e na gauna koya. Ia, sa vaka kina na Parofisai e ni Lesu vakarua mai nei Jisu  - e sega ni Yalataki na Aua, tiki ni siga, se na Yabaki e na lako mai kina.

Sa dodonu ga ki vei keda me da vakarau tiko e na veigauna kecega.

KALOU NI VURAVURA & NA GAUNA TAWAMUDU

* Ni da Vulica tiko na Parofisai - e vinaka me da kila - nida vulica tiko e dua na Taba-ganuna - sa ra ki muri qo (2021)- ka sa raica Oti tu mai na Kalou.

Au vakabauta e  na veitabayabaki - sa ra tiko na vei taba-tamata. ka ra sa vakacegu yani;, ia , e ra sa Solia vakaoti na nodra bula vua na Kalou - ka waraka tiko na Nona rairai mai.

* Ke nai ka rua: o ya e Tautauvata kece na Ke da i'sau (*same Wages); e na Duidui Taba gauna ni bula e vuravura. (*O ya na bula tawamudu) . E sega ni levu nomu Koroi ni theology me levu na kemu isau. Se mo Homeless - me na lailai na kemu isau. E sega. Tautauvata kece = Bula tawamudu kece.

Maciu 20: 1-16 (* Nai talanoa me baleta na - tamata e ra mai cakacaka, ka duidui na gauna ni tekivu; ia, e tautavata na kedra i'sau, e na gauna ni veisaumi.)

LESONI:

1. *Na Kalou e solia wale kece vei keda e na vei taba gauna na Nona Loloma Soli wale (Grace). E da sega ni rawata e na levu ni Cakacaka vinaka e na Lotu, se na Balavu ni gauna e da cakacaka tiko mai kina. E vakatau vua na Kalou o cei e rawata na bula-tawamudu.

* E da na kidacala - ni so sara ga e da sega tu ni Tadra -- e ra na tiko mai lomalagi.

2. *Me da kua ni Raica Sobu - e dua, Lotu vaKarisito se, sega. Na noda Kalou e Tamada kece na lewe i vuravura, ia sa noda yadudua na Digidigi.

3. * Ko ira na Lewe ni lotu Katolika - se Lotu cava tale e da luve ni Kalou kecega. E vakatara na Kalou e na vei tabagauna, me ra dikevi ira na tamata e  na vei Matanitu - ni tiko nai kumukumu tamata e Digitaki ira tiko na Kalou me ra Vakaraitaka ki vuravura na Kalou vaka-cava e ra qarava tiko.